Starość to ogół zmian biologicznych zachodzących w organizmie ludzkim w miarę upływu czasu. Oprócz wymiaru fizjologicznego posiada także elementy poznawcze, społeczne, emocjonalne.

Zmiany w wieku starszym dotyczą każdego układu i narządu w organizmie ludzkim. Wpływają one na ogół pacjenta. Zmieniają się proporcje składników ciała, metabolizm,
w tym farmakokinetyka i farmakodynamika podawanych leków, a także zachowanie pacjentów. Wraz z wiekiem zmniejsza się kurczliwość mięśnia sercowego, rezerwa oddechowa, filtracja kłębuszkowa, występują zaburzenia przełykania, motoryki przewodu pokarmowego, następują zaburzenia odpowiedzi immunologicznej, trudności w poruszaniu się. Pacjenci w wieku starszym wykazują zupełnie inną reakcję na procesy toczące się
w organizmie, co wpływa na prezentowanie niespecyficznego obrazu klinicznego przy danej chorobie. Dlatego ważna jest uwaga i wnikliwość lekarza przy stawianiu diagnozy.

Należy jednocześnie pamiętać, że wiek metrykalny często nie odzwierciedla właściwego wieku biologicznego, zatem analizując przypadki osób starszych musimy wziąć pod uwagę nie tylko datę urodzenia, ale także, a może nawet przede wszystkim ogół stanu fizycznego pacjenta, w tym choroby współtowarzyszące.        

Wraz z wiekiem wzrasta występowanie zespół kruchości (ang. Frailty syndrome) czyli stanu zmniejszonej rezerwy fizjologicznej i adaptacyjnej organizmu oraz braku odporności na czynniki stresogenne. Zespół kruchości możemy zdiagnozować jeśli występuje 3 z 5 poniższych czynników:

- niezamierzona utrata masy ciała,

- uczucie zmęczenia,

- zmniejszenie siły mięśniowej,

- spowolnienie chodu,

- zmniejszenie aktywności fizycznej.

Ze względu na upośledzoną zdolność do regeneracji pacjenci z zespołem kruchości znacznie ciężej przechodzą okres okołooperacyjny, wydłuża się czas hospitalizacji i zwiększa się ilość powikłań. Określenie występowania zespołu kruchości u pacjentów w wieku podeszłym może pomóc w stratyfikacji ryzyka operacji, a także zidentyfikować tych pacjentów, u których ryzyko pooperacyjne przekracza korzyści.

Bardzo ważne jest, aby przed wyborem leczenia u pacjenta w wieku podeszłym zastanowić się nad ewentualnymi konsekwencjami naszych działań, czy terapia, która byłaby dobra dla osoby młodej dorosłej jest także dobrą metodą leczenia osoby starszej. Niejednokrotnie trzeba podjąć decyzję, czy prowadzona terapia będzie terapią paliatywną – nieleczniczą, natomiast przynoszącą pacjentowi ulgę i minimalizującą cierpienie; czy terapia będzie miała znamiona terapii uporczywej – wydłużała czas agonii i cierpienia.

            Pacjenci w wieku starszym nie mogą być traktowani tak samo jak pacjenci młodsi, co wynika z powyżej opisanych zmian w fizjologii. Przebieg choroby różni się wśród różnych grup wiekowych. U pacjentów w wieku starszym, ze względu na szereg chorób towarzyszących mogących tuszować objawy, choroby często przebiegają w sposób odmienny do tego obserwowanego u osób młodszych. Należy pamiętać, żeby przy decyzji o sposobie leczenia pacjentowi mamy przede wszystkim przynieść ulgę, a nie niepotrzebne cierpienia.

Na podstawie rozprawy doktorskiej „Leczenie „ostrego brzucha” w wieku podeszłym: czy postępowanie chirurgiczne jest zawsze wskazane?”

Dr n. med. Natalia Dowgiałło-Wnukiewicz, Olsztyn, 2019